Nobel Ödülü’nün Kurucusu: Alfred Bernhard Nobel

Alfred Bernhard Nobel
(21 Ekim 1833, Stockholm – 10 Aralık 1896, San Remo), İsveçli bir bilim insanı, kimyager ve mühendistir. En çok dinamitin mucidi olarak tanınan Nobel, yaşamı boyunca patlayıcılar, silah teknolojileri ve sanayiye yönelik birçok buluşa imza atmıştır.

Ancak Alfred Nobel’i dünya tarihinde özel bir konuma taşıyan asıl mirası, ölümünden sonra tüm servetini insanlığa hizmet eden bilimsel, kültürel ve barışçıl çalışmaları ödüllendirmek amacıyla bağışlamasıdır. Bu vasiyet, bugün dünyanın en prestijli ödülleri arasında yer alan Nobel Ödülleri’nin temelini oluşturmuştur.

Nobel Ödülü’nün Ortaya Çıkışı

Nobel Ödülü, Alfred Nobel’in 27 Kasım 1895 tarihli ve 30 Aralık 1896’da Stockholm’de açıklanan vasiyeti doğrultusunda kurulmuştur. Nobel, bu vasiyetinde servetinin büyük bir bölümünün her yıl insanlığa fayda sağlayan kişi ve kurumlara ödül olarak verilmesini istemiştir.

Bu doğrultuda Nobel Ödülleri, ilk kez 1901 yılında sahiplerini bulmuştur ve o tarihten bu yana aralıksız şekilde dünya çapında saygınlığını korumaktadır.

Nobel Ödülü’nün Tarihçesi ve Kurumsal Yapısı

Nobel Ödülleri
(İsveççe: Nobelpriset, Norveççe: Nobelprisen) farklı alanlarda, farklı kurumlar tarafından verilmektedir:

• İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi
  Fizik, Kimya ve Ekonomi

• İsveç Akademisi
  Edebiyat

• Karolinska Enstitüsü
  Fizyoloji veya Tıp

• Norveç Nobel Komitesi
  Barış

Tüm organizasyon süreci ise Nobel Vakfı tarafından yönetilmektedir.

Nobel Ekonomi Ödülü

Alfred Nobel’in vasiyetinde yer almamasına rağmen, Ekonomi alanındaki Nobel Ödülü, 1968 yılında Sveriges Riksbank tarafından kurulmuştur. Resmi adı
**“Alfred Nobel Anısına Ekonomi Bilimleri Ödülü”**dür ve diğer Nobel ödülleriyle aynı saygınlığa sahiptir.

Nobel Ödülleri Nasıl Verilir?

Her Nobel Ödülü, alanına özel bağımsız komiteler tarafından değerlendirilir. Ödül almaya hak kazanan kişi veya kurum;

• Bir Nobel madalyası

• Resmî Nobel diploması

• Yıllara göre değişen para ödülü

ile onurlandırılır.

1901 yılında verilen ilk Nobel Ödülü’nde para ödülü 150.782 İsveç Kronu (SEK) idi.
2008 yılında bu miktar 10.000.000 SEK olarak belirlenmiştir. Günümüzde ödül miktarı, Nobel Vakfı tarafından her yıl yeniden açıklanmaktadır.

Nobel Ödülleri ile İlgili Dikkat Çekici Bilgiler

• 2011 yılı itibarıyla 826 kişi ve kuruluşa Nobel Ödülü verilmiştir.

• Nobel tarihinde bazı ödüller siyasi nedenlerle reddedilmiştir.

  • Nazi Almanyası döneminde Adolf Hitler hükümeti, bazı bilim insanlarının ödülleri almasına izin vermemiştir.

  • Boris Pasternak (1958, Edebiyat) Sovyet baskısıyla ödülü reddetmiştir.

• Jean-Paul Sartre (1964) ödülü bilinçli olarak kabul etmemiştir.

• Uluslararası Kızıl Haç Komitesi, Nobel Barış Ödülü’nü 6 kez kazanarak bu alandaki en dikkat çekici kurum olmuştur.

• Nobel tarihinde ödül kazanan kadın sayısı 43’tür.

Nobel Ödülü Alan İlk Kadın

Marie Curie,
1903 yılında Fizik alanında Nobel Ödülü kazanan ilk kadın olmuştur. Ayrıca 1911 yılında Kimya Nobel Ödülü’nü de alarak iki farklı alanda Nobel kazanan ender bilim insanlarından biri olmuştur.

Türkiye’den Nobel Ödülü Alan İsimler

• Orhan Pamuk
  2006 – Edebiyat Nobel Ödülü

• Aziz Sancar
  2015 – Kimya Nobel Ödülü

Bunun yanı sıra Yaşar Kemal,
Leyla Erbil ve
İlhan Berk
Nobel Edebiyat Ödülü’ne aday gösterilmiş ancak ödülü kazanamamış önemli Türk edebiyatçılardır.

Nobel Ödülü’nün Verilmediği Yıllar

II. Dünya Savaşı nedeniyle 1940–1942 yılları arasında Nobel Ödülleri verilmemiştir. Bunun dışında ödüller, düzenli olarak her yıl sahiplerini bulmaktadır.

Deritel deri telefon kılıfları, deri postacı çantası marka için hazırlanmıştır