Gençlik ve Spor Bayramı’nın Tarihsel Yolculuğu
19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı, ilk kez 1926 yılında Samsun’da “Gazi Günü” adıyla kutlanmıştır. 24 Mayıs 1935’te ise Atatürk Günü adıyla resmî nitelik kazanmıştır. Bu süreç, bayramın ulusal kimliğinin şekillenmesinde önemli bir dönüm noktası olmuştur.
Beşiktaş’ın girişimi ve organizasyonuyla Fenerbahçe Stadı’nda düzenlenen 19 Mayıs kutlamalarına Galatasaray ve Fenerbahçeli sporcuların da katılmasıyla etkinlikler bir Spor Günü kimliği kazanmıştır. Bu birliktelik, bayramın gençlik ve spor ekseninde benimsenmesini sağlamıştır.
“Gençlik ve Spor Bayramı” Adının Resmileşmesi
Bu ilk kutlamaların ardından yapılan Beşiktaş Kongresi’nde, kulübün kurucu üyelerinden Ahmet Fetgeri Aşeni, bayramın her yıl “19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı” adıyla kutlanmasını önermiştir. Spor Kongresi’nde kabul edilen bu öneri, Mustafa Kemal Atatürk’ün onayıyla yasalaşmıştır.
20 Haziran 1938 tarihli kanunla bayram, resmen Gençlik ve Spor Bayramı olarak kabul edilmiştir. 12 Eylül 1980 askerî darbesinden sonra ise bayramın adı “Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı” olarak değiştirilmiştir.
Bu noktada birçok tarihçi ve Atatürkçü aydın, Atatürk’ün kanunlaştırdığı ismin “Gençlik ve Spor Bayramı” olduğunu ve bu adın korunmasının tarihsel iradeye daha uygun olduğunu savunmaktadır.
19 Mayıs 1919: Ulusun Doğum Günü
13 Kasım 1918, İstanbul’un İngilizler tarafından işgal edildiği gündür. Aynı gün İstanbul’a gelen Mustafa Kemal Paşa, işgal kuvvetlerini gördüğünde tarihe geçen şu sözünü söylemiştir:
“Geldikleri gibi giderler.”
Bu söz, yalnızca bir öngörü değil; başlayacak büyük bir mücadelenin de habercisidir.
Mustafa Kemal, İstanbul’da geçirdiği yaklaşık altı ay boyunca padişah ve devletin ileri gelenleriyle kurtuluş yollarını görüşmüş; ancak işgalcilere karşı gerçek bir direniş iradesi olmadığını görerek bağımsızlık mücadelesini Anadolu’da başlatma kararı almıştır.
Samsun’a Çıkış ve Özgürlük Meşalesi
Mustafa Kemal Paşa, 16 Mayıs 1919’da İstanbul’dan yola çıkarak 19 Mayıs 1919’da Samsun’a ayak basmış ve Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini fiilen başlatmıştır. Bu tarih, yalnızca bir askerî hareket değil; ulusal egemenliğin ve özgürlüğün doğuşu olarak kabul edilir.
Atatürk, 19 Mayıs 1919’u Türk ulusunun doğum günü, aynı zamanda da kendi manevi doğum günü olarak görmüştür.
Cumhuriyet Gençlere Emanettir
Atatürk’ün gençliğe olan inancı, sözleriyle ve devrimleriyle açıkça ortaya konmuştur:
“Ey Türk gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk Cumhuriyeti’ni ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir.”
“Genç fikirli demek, doğruyu gören ve anlayan gerçek fikirli demektir.”
“Bütün ümidim gençliktedir.”
Bu anlayış doğrultusunda 19 Mayıs, yalnızca bir anma günü değil; gençlere emanet edilen Cumhuriyet’in sorumluluğunu hatırlatan bir bilinç günüdür.
Bandırma Vapuru ve Yol Arkadaşları
Mustafa Kemal Paşa’ya Samsun yolculuğunda, gemi kaptanı İsmail Hakkı Durusu dışında 18 kişi eşlik etmiştir. Bu isimler, Kurtuluş Mücadelesi’nin ilk tanıkları ve emekçileri olarak tarihte yerlerini almıştır.
Sonuç
19 Mayıs 1919, sömürgeciliğe karşı dünyada yakılan ilk özgürlük meşalelerinden biridir. Gençliğe ve spora adanmış bu bayram, Türk milletinin bağımsızlık iradesinin simgesidir.
Gençlik ve Spor Bayramı, ulusumuza ve özellikle geleceğimiz olan gençlerimize kutlu olsun.
