Halil İnalcık: Tarihe Adanmış Bir Ömür
Türkiye’nin ve dünyanın en saygın tarihçilerinden biri olan Prof. Dr. Halil İnalcık, tarihe adadığı bir asra yaklaşan yaşamını 25 Temmuz 2016 tarihinde tamamladı. Osmanlı tarihçiliğine kazandırdığı özgün yaklaşım, arşiv temelli çalışmaları ve yetiştirdiği öğrencilerle bilim dünyasında silinmez izler bırakan İnalcık, 28 Temmuz 2016 tarihinde İstanbul Fatih Camii Haziresi’nde ebedi istirahatine uğurlandı.
Merhum tarihçi için 27 Temmuz 2016 tarihinde Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi ile Bilkent Üniversitesi’nde anma törenleri düzenlendi.
Hayatı ve Eğitimi
Halil İnalcık, 7 Eylül 1916 tarihinde İstanbul’da dünyaya geldi. Babası Kırım göçmenlerinden Seyit Osman Nuri Bey, annesi Ayşe Bahriye Hanım’dır. İlk öğrenimini 1923–1930 yılları arasında Ankara Gazi Mektebi’nde tamamladı. Orta öğrenimine Sivas Muallim Mektebi’nde kısa süre devam etti, ardından Ankara Gazi Muallim Mektebi’nde tamamladı.
Lise eğitimini dönemin en seçkin eğitim kurumlarından biri olan Balıkesir Necati Bey Muallim Mektebi’nde 15 Eylül 1935’te bitirdi. Aynı yıl Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde yükseköğrenimine başladı.
Akademik Kariyeri ve Bilimsel Katkıları
1 Nisan 1940’ta Yeni Çağ Tarihi Kürsüsü’ne ilmî yardımcı olarak atanan İnalcık, 1942 yılında Türkiye’de sosyo-ekonomik tarih yazımının öncü eserlerinden biri kabul edilen Tanzimat ve Bulgar Meselesi adlı teziyle doktor unvanını aldı.
1943’te Viyana’dan Büyük Ricat’e Osmanlı İmparatorluğu ve Kırım Hanlığı adlı çalışmasıyla doçent oldu. Akademik çalışmalarını özellikle Osmanlı İmparatorluğu’nun sosyal ve ekonomik yapısı üzerine yoğunlaştırdı; İstanbul Osmanlı Arşivleri ve Bursa şer‘iyye sicilleri üzerinde uzun yıllar araştırmalar yaptı.
1947 yılında Türk Tarih Kurumu üyeliğine seçildi ve kısa sürede uluslararası akademik çevrelerde tanınan bir isim haline geldi.
Uluslararası Akademik Etki
1972–1992 yılları arasında ABD’de akademik çalışmalarını sürdüren Halil İnalcık, Chicago Üniversitesi tarafından “imtiyazlı profesör” unvanına layık görüldü.
1992 yılında Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü’nü kurarak Türkiye’de modern tarih eğitiminin gelişmesine büyük katkı sağladı. Aynı yıl Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu üyeliğine ve Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) şeref üyeliğine seçildi. Ayrıca Harvard Üniversitesi’nde misafir profesör olarak Osmanlı tarihi dersleri verdi.
Bilimsel Mirası
Osmanlı tarihi alanında kaleme aldığı kitaplar, makaleler ve araştırmalar bugün dünya üniversitelerinde temel başvuru eserleri arasında yer almaktadır. Halil İnalcık, tarih bilgisini paylaşmayı bir görev kabul etmiş; yaşamının son gününe kadar üretmeye, yazmaya ve genç tarihçilere rehberlik etmeye devam etmiştir.
Veda ve Temenni
Osmanlı tarihi çalışmalarına yön veren bu büyük bilim insanını rahmetle anıyor; ailesine, öğrencilerine ve sevenlerine sabır diliyoruz. Halil İnalcık’ın ardından doğan akademik boşluğun, genç tarihçilerin nitelikli ve arşiv temelli çalışmalarıyla doldurulmasını temenni ediyoruz.
